Onlangs kregen we bij Glasvocht een eigenaardig demootje toegestuurd. Hoeswerk netjes verzorgd en geprint in kleur. Op de voorkant staat een wat wazige foto van iemand met een micro in de hand en het gezicht half zichtbaar. Onder de foto staat in grote letters 'Present' te lezen. Toen we het schijfje in de cd-speler plaatsten en op play drukten viel onze mond open van verbazing. Bij de eerste indruk dachten we dat dit een grap moest zijn. Je hoort mensen op een bizarre wijze luidkeels op iets meezingen, maar er is enkel stem dat je hoort. Op andere tracks hoor je dan iemand onverstaanbare woordjes prevelen. Grap of niet, toen ik de cd voor een tweede maal aandachtig beluisterde, kon ik niet anders dan dit uitermate boeiend vinden. Daar moest wel een mysterie achter schuilen.

Wanneer ik de verzender Joeri Bruyninckx een mail stuurde met de vraag wat die demo in godsnaam moest betekenen, werd het plots allemaal duidelijk. Joeri Bruyninckx werkt samen met ene Hilde De Rop als begeleider voor volwassen mentaal gehandicapten en psychiatrische patïenten. Tijdens de eerste helft van het jaar 2003 hadden ze een half jaar lang minidsics geplaatst op zowat alle plaatsen waar de bewoners van de psychiatrische instelling kwamen. Zo verzamelden ze een paar honderd uur aan opnamemateriaal. Uit deze opnames hebben Joeri en Hilde samen met Gabriele Buchberger de meest interessante stukken uitgenomen. Deze zijn daarna op een cd-r terecht gekomen. Elke stem die je op de cd-r hoort, komen van mensen met een mentale handicap, waarvan sommigen dus een verleden in de psychiatrie hebben. Zo kwam het project 'Present' tot stand, wat me een van de origineelste ideeën van de laatste tijd lijkt: een stukje auditieve antropologie op een cd zetten.

Deze manier van werken is eigenlijk niet nieuw voor Joeri Bruyninckx. Naast Present is hij al een tijdje met de éénmansgroep Lume bezig, waarmee hij eigenlijk op dezelfde wijze werkt als bij Present: minidisc- of dictafoonopnames verzamelen en die achteraf op pc knippen en plakken tot eigenlijke Lume-tracks. Ook van hem hebben we de split tape Lume/Anatole ontvangen, wat bij beluistering resulteert in een vette brok lo-fi noise. Verder heeft Lume in het verleden al wat materiaal uitgebracht op het Belgische Rarefish label, zoals de ep's "Try" en 'Love-inn". Op Oh'no Records bracht hij dan de single "Bangui" en tenslotte op Toxic Sounds de split tape met Mastasini.
Joeri schreef ook nog voor het bekende muziekmagazine Rifraf en nam ooit de theaterproductie "Ik wil alleen maar mezelf zijn, waarom gaat dat dan zo moeilijk?", met mentaal gehandicapte acteurs in handen.

In totaal staan er dertig korte tracks op de Present cd-r, die opent met iemand die kuidkeels en vol overtuiging 'moi je 't aime encore ce soir' in het nummer 'Lamour est belle' zingt. Op het einde zegt hij 'voila en kapt ermee. In 'De Livink' vertelt ene Marc Suffriau een verhaal over Irene en trommels en zo, maar je moet je al heel hard concentreren om maar een beetje te verstaan van wat hij vertelt. Maar gelukkig zit bij de cd een tekstboekje waar alles klaar en duidelijk is opgeschreven. Verder zegt Celine Lambert iets over patatten en soep. Ze heeft het precies ook moeilijk om haar serieus te houden, want af en toe schiet ze in een lachbui. In 'Debout' mompelt Danielle Seveik er maar wat compleet onverstaanbaar op los, terwijl je Jeanne Marcel wat op de achtergrond kunt horen meefluiten en mompelen. Alweer waagt iemand zich aan een Franse chanson in 'Neige', waarna Maria Baevegems zegt: "De werkman heeft gezegd dat gaat morgen regenen/ en dan is de sneeuwweg". Deze korte track werd dan ook simpelweg 'Sneeuwweg' genoemd. Jeanne Delhalle weet in 'De Vrouw is dood' werkelijk te ontroeren wanneer ze een verhaal verteld over een vrouw die wordt gedood terwijl haar man haar achterna stond te schreeuwen, maar wat er precies is gebeurd laat ze aan de verbeelding over. Plots krijgen de patiënten een keyboardje overhandigd en krijg je belletjesgeluiden te horen. Dan mag Julien Vandevoorde zingen over 'de rosse rolstok' en dan hoor je Renilde Tastenoe plots "Oei, ik bibber" zeggen, terwijl ze wat aan het keyboard staat te friemelen. Maria Baevegems herhaalt dan steeds "O Maria die daar staat, gij zijt goed en ik ben kwaad", waarop een sadistisch geschater van Danielle Seveik volgt. Dan volgen wat sprookjes van 'Janneke en Mieke met de heks' en 'Roodkapje en de wolf', ge weet wel, danku. Reinilde Tastenoe zingt "Dikke meneer en dikke trom' waarop de belletjes weer volgen. Reinilde Tastenoe heeft het dan weer over de regendruppels die op alle mensen kloppen en op het einde bedankt Maria Baevegems de luisteraar. Als 2 laatste bonustracks maakt Joeri Bruyninckx een knappe collage waar hij de stemmen van de patiënten en het keyboard aan elkaar sampelt.
Hoe ridicuul het ook klinkt, deze Present cd-r kan me absoluut boeien en zelfs ontroeren. Daarbij is het over de gehele lijn erg sterk in elkaar geflanst en het toont aan dat we de 'serieux' nooit te serieus moeten nemen. Dat is volgens mij een vorm van respect voor andersdenkende en andersvoelende mensen.
fg